آخرین اخبار

21. آذر 1395 - 22:56   |   کد مطلب: 33630
مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر گرانسنگ المیزان، در ذیل آیات 23 و 24 سوره بقره، به تفصیل از اعجاز قرآن، ماهیت و وجوه آن سخن به میان آورده‌اند. ایشان با تاکید بر اینکه اخبار غیبی یکی از جنبه‌های اعجاز قرآن است، فهرستی 19 گانه از آیات قرآن به دست می‌دهد که دلالت بر این وجه از اعجاز دارد.

به گزارش آوای سیدجمال به نقل از تبیان؛ در کثیری از آیات قرآن، از مطالبی سخن رفته است که جزو اخباری غیبی است. از جمله، آیات بیان کننده وقایع و سرنوشت مردمان دورانهای گذشته که آگاهی از برخی از آنها با روشها و ابزارهای متعارف در دست بشر، نه در زمان نزول قرآن ممکن بوده و نه اکنون میسّر است. آیاتی که از چگونگی آغاز آفرینش خبر می‌دهد، آیات حاکی از حوادث و وقایع آینده جهان ، و آیاتی که درباره پایان جهان موجود و برپایی قیامت و عوالم پس از آن است، همه بیان کننده مطالب بیرون از قلمرو معارف متعارف بشری و گواه وجود اخبار غیبی در قرآن است. قرآن پژوهان نیز بر وجود اخبار غیبی قرآن تاکید دارند و کسی آن را انکار نکرده است.
مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر گرانسنگ المیزان، در ذیل آیات 23 و 24 سوره بقره، به تفصیل از اعجاز قرآن، ماهیت و وجوه آن سخن به میان آورده‌اند. ایشان با تاکید بر اینکه اخبار غیبی یکی از جنبه‌های اعجاز قرآن است، فهرستی 19 گانه از آیات قرآن به دست می‌دهد که دلالت بر این وجه از اعجاز دارد.
آنچه می‌خوانید برشی از المیزان پیرامون آیات دال بر اعجاز غیبی قرآن، که عینا در زیر آورده شده است:

19 خبر غیبی در قرآن

«قرآن كریم در آیات بسیارى با خبرهاى غیبى خود تحدى كرده، یعنى به بشر اعلام نموده: كه اگر در آسمانى بودن این كتاب تردید دارید، كتابى نظیر آن مشتمل بر اخبار غیبى بیاورید. و این آیات بعضى درباره داستانهاى انبیاء گذشته، و امتهاى ایشان است، مانند آیه: (تِلْكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَیْبِ، نُوحِیها إِلَیْكَ، ما كُنْتَ تَعْلَمُها أَنْتَ وَ لا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هذا، این داستان از خبرهاى غیب است، كه ما بتو وحى مى كنیم، و تو خودت و قومت هیچیك از آن اطلاع نداشتید) «۱»
و آیه: (ذلِكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَیْبِ نُوحِیهِ إِلَیْكَ، وَ ما كُنْتَ لَدَیْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَ هُمْ یَمْكُرُونَ، این سرگذشت یوسف از خبرهاى غیبى است، كه ما بi تو وحى مى كنیم، تو خودت در آن جریان نبودى، و ندیدى كه چگونه حرف هاى خود را یكى كردند، تا با یوسف نیرنگ كنند) «۲»
و آیه: (ذلِكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَیْبِ، نُوحِیهِ إِلَیْكَ، وَ ما كُنْتَ لَدَیْهِمْ إِذْ یُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ، أَیُّهُمْ یَكْفُلُ مَرْیَمَ؟ وَ ما كُنْتَ لَدَیْهِمْ، إِذْ یَخْتَصِمُونَ، این از خبرهاى غیبى است، كه ما به تو  وحى مى كنیم. و گر نه تو آن روز نزد ایشان نبودى، كه داشتند قرعه‌هاى خود مى‌انداختند، كه كدامشان سرپرست مریم شود، و نیز نبودى كه چگونه بر سر این كار با هم مخاصمه مى كردند) «۳»
و آیه: (ذلِكَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِی فِیهِ یَمْتَرُونَ، اینست عیسى بن مریم آن قول حقى كه در او شك مى كنند)، «۴» و آیاتى دیگر.  
و یك قسمت دیگر در باره حوادث آینده است، مانند آیه: (غُلِبَتِ الرُّومُ فِی أَدْنَى الْأَرْضِ، وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُونَ فِی بِضْعِ سِنِینَ، سپاه روم در سرزمین پائین تر شكست خوردند، ولى هم ایشان بعد از شكستشان بزودى و در چند سال بعد غلبه خواهند كرد) «5»
و آیه: (إِنَّ الَّذِی فَرَضَ عَلَیْكَ الْقُرْآنَ، لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ، آن خدایى كه قرآن را نصیب تو كرد، بزودى تو را بدانجا كه از آنجا گریختى، یعنى بi شهر مكه بر مى گرداند) «6»،
و آیه (لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرامَ، إِنْ شاءَ اللَّهُ آمِنِینَ، مُحَلِّقِینَ رُؤُسَكُمْ، وَ مُقَصِّرِینَ لا تَخافُونَ، بزودى داخل مسجد الحرام میشوید، انشاء اللَّه، در حالى كه سرها تراشیده باشید، و تقصیر كرده باشید، و در حالى كه هیچ ترسى نداشته باشید) «7»، و آیه: (سَیَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ، إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلى مَغانِمَ لِتَأْخُذُوها،: ذَرُونا نَتَّبِعْكُمْ، به زودى آنها كه از شركت در جهاد تخلف كردند، وقتى براى گرفتن غنیمت روانه می شوید، التماس خواهند كرد: كه اجازه دهید ما هم بیائیم) «8»
و آیه: (وَ اللَّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ، و خدا تو را از شر مردم حفظ  مى كند) «9»
و آیه- (إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ بدرستى كه ما خودمان ذكر را نازل كرده ایم، و خودمان نیز بطور مسلم آن را حفظ خواهیم كرد) «10»،
و آیات بسیارى دیگر كه مؤمنین را وعده‌ها داده، و همانطور كه وعده داد تحقق یافت، و مشركین مكه و كفار را تهدیدها كرد، و همانطور كه تهدید كرده بود، واقع شد.  

علامه طباطبایی با استناد به آیه «قُل لـَئِنِ اجتَمَعَتِ الاِنسُ والجِنُّ عَلی اَن یَاتوا بِمِثلِ هـذا القُرءانِ لا یَاتونَ بِمِثلِهِ ولَو کانَ بَعضُهُم لِبَعض ظَهیرا» «22» معتقد است که قرآن، همه انسانها و جنیان را در همه زمانها و در تمامی ابعاد اعجاز، به همانندآوری دعوت کرده است، زیرا اگر فقط به فصاحت و بلاغت تحدّی کرده بود ویژه عربهای زمان نزول می‌بود.

و از این باب است آیات دیگرى كه در باره امور غیبى است، نظیر آیه: (وَ حَرامٌ عَلى قَرْیَةٍ أَهْلَكْناها، أَنَّهُمْ لا یَرْجِعُونَ، حَتَّى إِذا فُتِحَتْ یَأْجُوجُ وَ مَأْجُوجُ، وَ هُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ یَنْسِلُونَ، وَ اقْتَرَبَ الْوَعْدُ الْحَقُّ، فَإِذا هِیَ شاخِصَةٌ أَبْصارُ الَّذِینَ كَفَرُوا، یا وَیْلَنا قَدْ كُنَّا فِی غَفْلَةٍ مِنْ هذا، بَلْ كُنَّا ظالِمِینَ)، (ممكن نیست مردم آن شهرى كه ما نابودشان كردیم، و مقدر نمودیم كه دیگر باز نگردند، اینكه باز گردند، مگر وقتى كه راه یاجوج و ماجوج باز شود، در حالى كه از هر پشته اى سرازیر شوند، و وعده حق نزدیك شود، كه در آن هنگام دیده آنان كه كافر شدند از شدت تحیر باز میماند، و میگویند: واى بر ما كه از این آتیه خود در غفلت بودیم، بلكه حقیقت مطلب آنست كه ستمگر بودیم) «11»
و آیه (وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْكُمْ، وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ، لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ، خدا كسانى از شما را كه ایمان آوردند، و عمل صالح كردند، وعده داد: كه بزودى ایشان را جانشین در زمین كند) «12»
و آیه (قُلْ: هُوَ الْقادِرُ عَلى أَنْ یَبْعَثَ عَلَیْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ، بگو خدا قادر است بر اینكه عذابى از بالاى سر بر شما مسلط كند) «13».  
باز از این باب است آیه: (وَ أَرْسَلْنَا الرِّیاحَ لَواقِحَ، ما بادها را فرستادیم تا گیاهان نر و ماده را تلقیح كنند)، «14»
و آیه (وَ أَنْبَتْنا فِیها مِنْ كُلِّ شَیْ ءٍ مَوْزُونٍ و رویاندیم در زمین از هر گیاهى موزون كه هر یك وزن مخصوص دارد) «15»
و آیه: (وَ الْجِبالَ أَوْتاداً، آیا ما كوه‌ها را استخوان بندى زمین نكردیم)، «16» كه اینگونه آیات از حقایقى خبر داده كه در روزهاى نزول قرآن در هیچ جاى دنیا اثرى از آن حقایق علمى وجود نداشته، و بعد از چهارده قرن، و بعد از بحث هاى علمى طولانى بشر موفق به كشف آنها شده است.  
باز از این باب است (البته این مطلب از مختصات این تفسیر است كه همانطور كه در مقدمه كتاب گفتیم، معناى یك آیه را از آیات دیگر قرآن استفاده نموده، براى فهم یك آیه سایر آیات را استنطاق مى كند، و از بعضى براى بعضى دیگر شاهد مى گیرد) آیه شریفه: (یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِینِهِ، فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ، اى كسانى كه ایمان آورده اید! هر كس از شما از دین خود بر گردد، ضررى بدین خدا نمى زند، چون بزودى خداوند مردمانى خواهد آورد، كه دوستشان دارد، و ایشان او را دوست میدارند)، «17»
و آیه شریفه (وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ، فَإِذا جاءَ رَسُولُهُمْ، قُضِیَ بَیْنَهُمْ بِالْقِسْطِ، براى هر امتى رسولى است، همین كه رسولشان آمد، در میان آن امت بعدالت حكم می شود)، تا آخر چند آیه «18» و آیه شریفه (فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّینِ حَنِیفاً، فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْها، روى دل بسوى دین حنیف كن، كه فطرة خدایى است، آن فطرتى كه خدا بشر را بدان فطرت آفریده) «19»،
و آیاتى دیگر كه از حوادث عظیم آینده اسلام و یا آینده دنیا خبر میدهد، كه همه آن حوادث بعد از نزول آن آیات واقع شده، و به زودى انشاء اللَّه مقدارى از آنها را در بحث از سوره اسراء ایراد مى‌كنیم.»  «20»

نکته پایانی و جمع‌بندی:

در قرآن کریم آیه‌ای که فقط به این وجه از اعجاز تحدّی کرده باشد وجود ندارد. تنها در برخی آیات بر عدم آگاهی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم و قوم ایشان از برخی خبرهای غیبی تصریح شده است: «تِلکَ مِن اَنباءِ الغَیبِ نوحیها اِلَیکَ ما کُنتَ تَعلَمُها اَنتَ ولا قَومُکَ مِن قَبلِ هـذا= این از خبرهای غیبی است که آن را به تو وحی می‌کنیم. پیش از این نه تو آن را می‌دانستی و نه قوم تو» «21» ولی می‌توان گفت که تحدّی مطلق و عام قرآن شامل تحدّی به اخبار غیبی هم می‌شود، آن گونه که برخی از مفسران به این نکته تصریح کرده و در ذیل آیات تحدّی ، تحدّی به اخبار غیبی را نیز مطرح کرده‌اند. علامه طباطبایی با استناد به آیه «قُل لـَئِنِ اجتَمَعَتِ الاِنسُ والجِنُّ عَلی اَن یَاتوا بِمِثلِ هـذا القُرءانِ لا یَاتونَ بِمِثلِهِ ولَو کانَ بَعضُهُم لِبَعض ظَهیرا» «22» معتقد است که قرآن، همه انسانها و جنیان را در همه زمانها و در تمامی ابعاد اعجاز، به همانندآوری دعوت کرده است، زیرا اگر فقط به فصاحت و بلاغت تحدّی کرده بود ویژه عربهای زمان نزول می‌بود. «23»

پی‌نوشت‌ها:

۱- سوره هود آیه ۴۹  
۲- سوره یوسف آیه ۱۰۲.  
۳- سوره آل عمران آیه ۴۴  
۴- سوره مریم آیه ۳۴  
5- سوره روم آیات ۱- ۴  
6- سوره قصص آیه ۸۵  
7- سوره فتح آیه ۲۷
8- سوره فتح آیه ۱۵  
9- سوره مائده آیه ۶۷  
10- سوره حجر آیه ۹  
11- سوره انبیاء آیه ۹۷  
12- نور ۵۵  
13- سوره انعام آیه ۶۵  
14- سوره حجر آیه ۲۲ 
15- حجر آیه ۱۹  
16- نبا آیه ۷  
17- مائده آیه ۵۴  
18- یونس آیه ۴۷  
19- سوره روم آیه ۳۰  
20- ترجمه المیزان، ج ۱، ص: 102-104 
21- سوره هود آیه۴۹.    
22- سوره آیه۸۸.    
23- المیزان(عربی)، ج۱، ص۶۰-۶۴.

 

انتهای پیام/ن

برچسب‌ها: 

دیدگاه شما

نقشه ماهواره ای اسدآباد
پیش بینی وضعیت هوای اسدآباد
https://telegram.me/Avaseyedjamal